Een nieuwe Freyr topo!

De steile rotsen aan de oevers van de Maas zijn het neusje van de zalm voor rotsklimmend België. Freyr is dan ook met meer dan 600 klimroutes het grootste klimgebied van België, van niveau 4 tot heel erg moeilijk (8c+). De grijze compacte kalksteen van Freyr heeft al menig klimmer verrast, maar wie eenmaal bevangen raakt door de schoonheid van dit gebied vertrekt er nooit meer.

Rechts de Al'Lenge en het kasteel van Freyr langs de Maas (photo: Paul Lahaye)

Freyr is volgens de legende vernoemd naar de Germaanse god van de vruchtbaarheid. Deze legende spreekt over Freya, de zus van Freyr, die na een wanhopige zoektocht naar haar man uitgeput aan de oevers van de Maas neervalt. Freya zoekt beschutting voor de nacht in een ruime grot in het woud, beschermt door het everzwijn van Freyr en zijn zelfvechtende zwaard. De volgende ochtend wordt zij wakker van onheilspellende geluiden, een groep mannen wil haar vermoorden maar het zwaard beschermt haar. Daarna vallen de mannen op hun knieën en Freya spreekt de mannen toe:

“Ik ben Freya, de godin van de stormen, de oorlog en de liefde. Deze grot is mooi als een kristallen tempel. Hier wil ik aanbeden worden, deze grot zal mijn tempel zijn en jullie zullen haar de naam Freyr geven. Zo heet mijn broer, die mij zijn everzwijn leende en dit zwaard. Het is dankzij dit zwaard dat ik aan uw slagen ben ontkomen. Om het eer te bewijzen zullen jullie elk jaar op deze dag naar hier komen en met veel plechtigheid op mijn altaren een stier en een everzwijn offeren.”

Deze grot achter het kasteel is tegenwoordig afgesloten voor publiek, maar het kasteel met zijn prachtige tuinen die aandoen als een klein Versailles, zijn nog altijd open voor bezoekers.

De sfeer van Versailles tegen de grandioze achtergrond van de Maasrotsen (photo: Paul Lahaye)

Freyr kent een lange klimhistorie die begon toen de Belgische koning Albert met een aantal andere alpinisten op zoek ging naar rotsen om te trainen voor de Alpen. De eerste route die in Freyr geklommen wordt is de ‘Fissure Grunne’ AD (tegenwoordig 4c) door Xavier de Grunne in juni 1930 en in 1931 werd de ‘Merinos’ PD (tegenwoordig 3c) geopend.

Wat er in België ook gedacht wordt over Nederlanders, zij blijken vanaf het begin verbonden aan Freyr, want nog geen jaar nadat de ‘Al’Lenge’ voor het eerst was beklommen klimmen de Nederlanders Micha Jolles en Phons Huijser de ‘Fissure Grunne’, ‘Jeunesse’ en de ‘Al’Lenge’. Daarna gaat het snel en van 1934 tot 1939 worden veel nieuwe lijnen geopend, waaronder de ‘Spigolo’ D Inf (tegenwoordig 5a) en de ‘Direttissima’ TD Inf. (tegenwoordig 6a).

In het Paasweekend van 1939 strijken 12 leden van de Nederlandse Alpen Vereniging neer op het kleine kampeerveldje van de BAC. De traditie om te klimmen op de “oefenrotsen” was geboren en bekende Nederlandse alpinisten zoals Tom de Booy, de broers Guus & Jan Mullers en John Bruinier bezoeken Freyr al voor het uitbreken van de oorlog.

De oorlog en de naoorlogse crisisjaren zorgen voor rustige tijden in Freyr. De eerste klimgids, ‘Guide des Rochers Belges’, dateert pas van 1957 en was gemaakt door Radzitzky. Deze eenvoudige bundel telde 100 pagina’s met 250 klimroutes verspreid over de Belgische Ardennen. In 1963 zorgde Claudio Barbier, een gerenommeerd alpinist, voor een grote verandering in het Belgische klimmen. Hij was de eerste die routes klom zonder gebruik te maken van haken om zich voort te bewegen en veel andere klimmers namen dit over. In België werd dit ook wel “en jaune” genoemd. Zo werd ‘Les 3 saurets’ (geopend als ED in artif-stijl en tegenwoordig 6c+) al in de jaren 60 gesaneerd waardoor er nog maar drie haken overbleven i.p.v. de oorspronkelijke negen haken. Deze drie haken die alleen nog voor zekering nodig waren werden geel geverfd, een principe wat de meeste wel kennen van de Duitse Kurt Albert, die de routes die hij zonder hulp van haken kon klimmen met een rode stip markeerde (Rotpunkt). Hiermee was Claudio zijn tijd dus ver vooruit!

Claudio Barbier op de Jeunesse (photo: Bulletin du CAB, juin 1977)

In 1979 verschijnt de ‘Gids van de Belgische Rotsen’ met in deel 2 Freyr. De auteurs zijn Claudio Barbier, Jean Lecomte en André Perlot. Deze gids beschrijft ongeveer 200 klimroutes in Freyr met ‘La Sirene’ ED (tegenwoordig 6c+) op de Tête du Lion als een van de moeilijkste routes van Freyr.

In 1984 komt de topo van Serge Van Sint Jan uit waarin 250 routes staan met de eerste zwaardere waarderingen. Zo klimt Arnould ’t Kint in 1983 de eerste vrije beklimming van ‘13 Boulevard du vol’ en plakt er een bescheiden 7c op (7c was in 1984 de hoogste moeilijkheidsgraad). Later werd de route bijgesteld tot 8a en is daarmee een van de eerste 8a’s ter wereld en dus een van dé klassiekers in Freyr!

Na 1986 brak de strijd los om de bovenste hoofdwand op de Al’Lenge, de ene 8a na de andere 8a werd geopend (waaronder ‘Schwarzenegger’ en ‘Morgana de Toit’). Passages die niet lukten werden met hamer en beitel bijgewerkt waardoor de routes toch klimbaar werden. Tegenwoordig is dit ethisch ondenkbaar, maar het is ook de erfenis van de jaren 80 en het resulteerde in een aantal prachtige routes.

Het openen van nieuwe routes lijkt een Belgische aangelegenheid, maar in 1986 opent de Nederlander Ingo Ronner ‘Welcome to the machine’ 7a op de Jeunesse. Zijn route is tot op de dag van vandaag de meest geregistreerde route op www.8a.nu. In 1987 opent de Nederlander Ad van de Horst zijn ‘Art of noise’ 7b+.

Freyr met een herfstdecor (photo: Paul Lahaye)

Philippe Lacroix, Marc Bott en Pierre Masschelein openen in de jaren tachtig de ene na de andere route en worden hierdoor ook wel gezien als de grondleggers van het sportklimmen in Freyr. In 1988 brachten Pierre Masschelein en Jean-Marie Verleyen een nieuwe topo uit waarin al meer dan 400 beklommen routes stonden. In datzelfde jaar opent Arnould ’t Kint de mythische ‘Shingen’ 8b+ op het noordwandje, toen de moeilijkste route van België. In 2003 laat Dave Graham zien dat de crux makkelijker kan dan de gedefinieerde Belgische methode en daarom is de route afgewaardeerd naar 8b.

Door de toenemende populariteit van het klimmen wordt Freyr in de weekends overspoeld door klimmers, waaronder veel Nederlanders en de Belgische gastheren dreigen het gebied te sluiten voor ‘Ollanders’. De grenzen in Europa zijn dan wel open, maar tot op de dag van vandaag bestaat er vanaf 1991 een toegangsregeling voor Freyr, alléén voor Nederlanders, niet voor Engelse, Duitse of Franse klimmers…

Isolde in een van de mooiste 6a's van Freyr: 'La Thérèse' 6a+ op de Les cinq Anes (photo: Paul Lahaye)

Begin jaren 90 is het rustiger met het openen van nieuwe routes. De laatste mogelijkheden worden opgevuld met o.a. ‘Tabularasa’ 8a en ‘Jolie Promenade’ 8b, maar ook met combi’s als ‘Banegger’, ‘Ladyshave’, ‘Pussy shave’ en ‘Big Bang’. In 1991 klimt Isabelle Dorsimond als eerste Belgische dame 8a ‘Schwarzenegger’ op de Al’Lenge. Pas in 2006 klimt een Nederlandse vrouw een Belgische 8a, Moniek Steenis klimt dan ‘God save the Queen’ op de Tête du Lion.

In 2002, 14 jaar na ‘Shingen’, maakt de jonge Nicolas Favresse een statement met ‘Le Clou’ 8c op de Al’Lenge. Het is de eerste 8c in Freyr! In datzelfde jaar verschijnt er ook weer een nieuwe topo van Marc Bott en Pierre Masschelein met meer dan 500 routes.

Rick in 'John Bee delight watch' 8a op Le Pape (photo: Paul Lahaye)

In 2012 ontdoet de Franse Kevin Lopata een oud project van zijn spinnenwebben. 15 jaar lang lag deze lijn te wachten op een beklimming. De route ‘Galaxy’ 8c+ op de Al’Lenge is dan meteen de moeilijkste route van België. Kevin had tientallen pogingen, verspreid over 2 jaar, nodig om de beklimming te realiseren.

Top-Tien moeilijkste routes van Freyr (stand januari 2014, zonder combi’s en varianten):

1 ‘Galaxy’ 8c+ Al’Lenge door Kevin Lopata
2 ‘Le Clou’ 8c Al’Lenge door Nicolas Favresse
3 ‘Razor blade’ 8c Al’Lenge door Nicolas Favresse
4 ‘Carabistouille’ 8b+ Al’Lenge door Arnould ’t Kint
5 ‘Esperanza’ 8b+ Al’Lenge door Nicolas Favresse
6 ‘Shingen’ 8b Merinos Noordwand door Arnould ’t Kint
7 ‘Jolie Promenade’ 8b Al’Lenge door Jean-Paul Finné
8 ‘Masque à gaz’ 8b Al’Lenge door Nicolas Favresse
9 ‘Fritographie’ 8b Louis Philippe door Nicolas Favresse
10 ‘Namché Bazar’ 8b Louis Philippe door Pierre Masschelein

Vorig jaar ging er een stukje geschiedenis verloren door het afbranden van Le Chamonix. Deze kroeg was het middelpunt van de klimgeschiedenis in en om Freyr, een klimdag in Freyr begon met koffie en eindigde met een pint in Le Chamonix.

Ruut Driessen in een van de mooiste multipitch-routes van Freyr: 'Pull marine' 6a+ op de Al'Lenge (photo: Paul Lahaye)

Inmiddels is er weer een nieuwe topo uit, vorige week bracht Ruben Beckers dit meesterwerk uit! Samen met Marc Bott maakte hij een nieuwe topo met meer dan 600 routes (inclusief combi’s). Het 265-pagina’s tellende naslagwerk geeft een duidelijk verloop van de routes en de tekeningen zijn overzichtelijk en makkelijk te lezen.

Ruben met zijn meesterwerk (photo: Paul Lahaye)

De sectoren zijn gemarkeerd met windrichting, graderingen van … tot … en kindvriendelijkheid. De routes zijn voorzien van duidelijke symbolen: uithouding, technisch klimmen, blokpas, hakenafstand, klassieker en mogelijkheid voor het gebruik van friends & nuts. Lange routes hebben een waarschuwing i.v.m. de lengte van het touw en de hoeveelheid setjes.

Meer dan 45 prachtige foto’s van verschillende fotografen illustreren de gids. De kwaliteit van het papier en de lay-out maken de nieuwe topo een echte aanwinst. Zelf leverde ik ook een aantal foto’s aan waaronder: Isolde in ‘Un Soir’ 7b, Sofie in ‘John Bee delight watch’ 8a, Guy in ‘Ted Gilette’ 7c, Maarten in ‘Sidérurgie Conquise’ 7b en Ingmar in ‘13 Boulevard du vol’ 8a.

De nieuwe Freyr topo van Marc Bott en Ruben Beckers

Pagina 160 en 161 (Klik op de preview voor een groter formaat)

Pagina 191 en 193 (Klik op de preview voor een groter formaat)

In 2008 vraagt Bart van Raaij in een interview voor het blad BLOK aan Arnould ’t Kint “Wat maakt Freyr een bijzonder klimgebied?” Waarop Arnould antwoord “Ik woon nu veertien jaar in de Verenigde Staten en Freyr is één van de dingen die ik het meeste mis!

De nieuwe gids is online te bestellen via:
Voor Nederland www.shop.klimmen.be
Voor België www.topofreyr.be

Bronnen:
-‘Freyr door de jaren heen’ door Rob Leopold in 2006
-‘Gids van de Belgische Rotsen’ door Claudio Barbier, Jean-Pierre Cobut en Francis Puissant in 1976
-‘Bl.ad o.ver k.limmen’, Freyr artikel door Bart van Raaij in december 2008
-Cavernes et souterrains’, verhalen en legenden door Guy De Block in 1980

Share

One Response to “Een nieuwe Freyr topo!”

  1. Ollie says:

    Gebruik de couponcode ‘Golden 9’ en bespaar €3 op de verzendkosten!
    Woon je in Maastricht ? Dan kan je Freyr Topo ‘groen’ laten bezorgen door Demarrage Fietskoeriers.
    Climb Hard, Have Fun,
    Ollie